Kolorektalni karcinom se odnosi na karcinom koji počinje u debelom crijevu ili u rektumu. Može se nazvati i karcinomom debelog crijeva i karcinomom rektuma, ali su grupisani zajedno jer imaju mnogo sličnih karakteristika.
Većina kolorektalnih karcinoma počinje od nekanceroznih izraslina zvanih polipi, koji se obično formiraju na unutrašnjem zidu debelog crijeva ili rektuma. Polipi se mogu pronaći i ukloniti tokom postupka koji se zove kolonoskopija. Iako postoji nekoliko vrsta polipa, najčešći su adenomatozni polipi ili adenomi, koji se nazivaju i “prekancerozni” polipi. Posebno ih je važno ukloniti kako bi se spriječilo da se razviju u karcinom.
![can_colorectalFM_medium_2x.e1c427ec3ab7-600×410](https://www.genolab.ba/wp-content/uploads/2023/02/can_colorectalFM_medium_2x.e1c427ec3ab7-600x410-1.png)
Koliko je čest kolorektalni karcinom?
![colorectal_cancer_frequency](https://www.genolab.ba/wp-content/uploads/2023/02/colorectal_cancer_frequency.png)
Kolorektalni karcinom čini 8% svih novih dijagnostikovanih karcinoma. To je treći najčešći karcinom i kod muškaraca i kod žena.
![colorectal_Cancer_women_chance](https://www.genolab.ba/wp-content/uploads/2023/02/colorectal_Cancer_women_chance.png)
Otprilike 1 od 24 žene će razviti kolorektalni karcinom tokom svog života.
![colorectal_cancer_men_chance](https://www.genolab.ba/wp-content/uploads/2023/02/colorectal_cancer_men_chance.png)
Otprilike 1 od 23 muškarca će razviti kolorektalni karcinom tokom svog života.
Kako genetske mutacije povećavaju rizik od kolorektalnog karcinoma
Mutacije su rijetke, ali kada postoje, značajno povećavaju rizik od karcinoma.
![colorectal_cancer_men_chart-642×1024](https://www.genolab.ba/wp-content/uploads/2023/02/colorectal_cancer_men_chart-642x1024-1.png)
Rizik od kolorektalnog karcinoma kod žena
![colorectal_cancer_women_chart-678×1024](https://www.genolab.ba/wp-content/uploads/2023/02/colorectal_cancer_women_chart-678x1024-1.png)
Rizik od kolorektalnog karcinoma kod muškaraca
Zanimljive informacije
Porodična historija karcinoma debelog crijeva povećava rizik.
Pogotovo ako je karcinom debelog crijeva u porodici dijagnosticiran u mladoj dobi (obično mlađoj od 50 godina) ili kod srodnika u prvom stepenu (roditelj, brat, sestra ili dijete). To može biti zbog zajedničkog okruženja, načina života i/ili genetski.
Također, određeni tipovi polipa, posebno adenomatozni polipi, povećavaju rizik od razvoja kolorektalnog karcinoma.
Raniji kolorektalni karcinom povećava rizik od ponovnog vraćanja karcinoma čak i nakon uspješnog liječenja. To je zato što se kolorektalni karcinom može razviti u bilo kojem preostalom dijelu debelog crijeva ili rektuma.
Određena stanja koja uzrokuju upalu sluznice debelog crijeva tokom dužeg vremenskog perioda povećavaju rizik od karcinoma debelog crijeva. Ova stanja se nazivaju inflamatorna bolest crijeva (IBD) i uključuju ulcerozni kolitis i Crohnovu bolest.
Ljudi sa dijabetesom tipa 2 (obično neovisni o inzulinu) mogu imati povećan rizik od karcinoma debelog crijeva.
Upotreba alkohola i duhana može povećati rizik.
Upotreba alkohola i dugotrajno pušenje povezani su s povećanjem rizika od karcinoma debelog crijeva. Američko udruženje za borbu protiv karcinoma preporučuje ograničavanje upotrebe alkohola na najviše dva pića dnevno za muškarce i jedno piće dnevno za žene.
Postoje faktori koji mogu smanjiti rizik.
Mnogi faktori mogu smanjiti rizik od kolorektalnog karcinoma, kao što su fizička aktivnost, niži indeks tjelesne mase (BMI) i zdrava ishrana koja sadrži malo prerađenog i crvenog mesa, te puno voća, povrća i žitarica.